Marinus van der Lubbe

Marinus van der Lubbe

De vierentwintigjarige werkloze metselaar Marinus van der Lubbe stak op 27 februari 1933 in zijn eentje het Berlijnse Rijksdaggebouw in de brand met de bedoeling een signaal te geven voor de Duitse arbeiders in verzet te komen. Hij werd daarbij op heterdaad betrapt en aangehouden. Zijn daad had echter het tegengestelde effect van wat hij beoogde. De nazi's beschuldigden Marinus van der Lubbe ervan deel uit te maken van een communistisch complot en gebruikten de brand als voorwendsel hun politieke tegenstanders ter linkerzijde te vervolgen. Communisten en socialisten distancieerden zich van de brandstichting en beschuldigden Marinus van der Lubbe ervan een handlanger van de nazi's te zijn. Alleen enkele geestverwante radencommunisten en radicale anarchisten stonden achter hem. Het door de communisten gepubliceerde Bruinboek concludeerde op uit hun verband gerukte verklaringen dat Marinus een homoseksuele schandknaap van de nazi's was. De nazi's organiseerden een showproces in Leipzig dat eindigde met de doodstraf voor Marinus van der Lubbe. Op 10 januari 1934 wordt hij onthoofd.

> Roodboek   >> Dossier

Vera Figner

Vera Figner

Vera Figner (1852-1942) werd geboren in een rijke familie in het Russische gouvernement Kazan. Ze was de oudste van zes kinderen. Ze werd met strenge discipline opgevoed. Een beslissende invloed in haar ontwikkeling hadden sociale romans, Vera Figner zelf noemt Nekrasov's roman Sacha als keerpunt. "Deze roman ... heeft me geleerd hoe men moet leven en waarnaar men streven moet, dat men niet alleen met mooie woorden moet dwepen maar ook zijn principes naleven en dit van zichzelf zoowel als van zijn medemenschen kan vorderen."

Vera gaat in Zürich medicijnen studeren. Hier komt zij in revolutionaire kringen en ze wordt lid van de beweging Land en Vrijheid. Haar studie breekt ze af om terug te keren naar Rusland en als hulpdokter onder de boeren te gaan werken om propaganda te voeren. Als openlijke propaganda vrijwel onmogelijk wordt gemaakt wordt ze lid van Volkswil. Deze ondergrondse organisatie wilde door aanslagen het bewind van de tsaar hervormen. In 1881 slaagde een aanslag op tsaar Alexander II. Kort hierna werd Vera Figner door verraad gearresteerd en veroordeeld tot levenslange eenzame opsluiting in fort Schlüsselburg. De verschrikkelijke periode in de gevangenis beschrijft ze in Twintig jaar in de kazematten, het 2e deel van haar autobiografie.

Na 20 jaar krijgt ze gratie en wordt vervolgens verbannen naar het gouvernement Archangelsk. De revolutie van 1905 leidde tot haar bevrijding. Gebroken door de gevangenis en verbanning gaat ze in 1906 naar Frankrijk. Hier organiseert ze een hulpcomité voor Russische gevangenen. In 1914 reist ze weer naar Rusland en wordt opnieuw onder politietoezicht geplaatst. De revolutie in 1917 bracht nieuwe hoop voor Vera Figner die echter door de toenemende dictatuur van de bolsjewiki de bodem werd ingeslagen. Tot haar dood blijft ze strijden voor een maatschappij waarin de persoonlijkheid de mogelijkheid heeft haar krachten alzijdig te ontwikkelen en deze geheel in dienst van de maatschappij te stellen.

De laatste jaren van haar leven staat ze opnieuw onder politietoezicht, ditmaal van de nieuwe Russische heersers, de bolsjewieken.

> Nacht over Rusland

Louis Mercier Vega

Louis Mercier Vega

Het bestaan van Louis Mercier Vega begint op 1 oktober 1940 als hij een Chileense identiteitskaart krijgt met deze naam. Hij is dan 26 jaar oud. Hij werd in Brussel geboren als Charles CORTVRINT en wordt al jong actief in de Belgische anarchistische beweging. Om de dienst te ontlopen vestigt hij zich in Parijs waar hij lid wordt van de Union Anarchiste. In 1933 is hij afgevaardigde op het congres van Orleans in 1933. Hier ontmoet hij Charles Carpentier. Met hem vertrekt hij naar Spanje als de Revolutie in 1936 uitbreekt. Samen richtten ze de Internationale Groep van de Colonne van Durruti op die aan het front in Aragon vecht. Op 17 oktober 1936 wordt deze groep gedecimeerd door de marokkaanse cavallerie. Hierna gaan zij terug naar Frankrijk om daar steun voor het revolutionaire Spanje te organiseren.

Eind 1939 vertrekt Louis Mercier Vega naar België, naar Hem Day. Hij scheept in Antwerpen in voor Zuid-Amerika en komt uiteindelijk in Chili terecht. In 1942 tekent hij voor het leger van de Vrije Fransen en belandt zo in het nabije Oosten. Het zijn deze episodes die in Zonder Papieren beschreven worden. In 1945 na zijn demobilisatie wordt hij redacteur van de Dauphiné Libéré. In 1958 staat hij aan de wieg van de Commission Internationale de Liaison Ouvrière, een los verband van libertairen en revolutionair syndicalisten in diverse landen. Van de CILO maakt bijvoorbeeld ook de Nederlander Albert de Jong en de in Zweden wonende Helmut Ruediger deel uit. Hij is auteur van diverse boeken waarvan de bekendste L'INCREVABLE ANARCHISME en LA RÉVOLUTION PAR L'ETAT zijn. Daarnaast was hij redacteur of oprichter van verschilledne tijdschriften, bijvoorbeeld het invloedrijke Interrogation.

Hij gebruikte diverse pseudoniemen waaronder, Charles RIDEL, Carlo Manni, Santiago Parane. In 1977 maakte hij een einde aan zijn leven. Hij wilde zich niet zien aftakelen.

> Zonder papieren

Augustin Souchy

Augustin Souchy

Augustin Souchy (1892-1984) werd in Ratibor in het toenmalig Duitse Silezië geboren in een socialistisch nest. Toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak vluchtte hij als dienstweigeraar naar Zweden. In 1917 werd hij uitgewezen vanwege zijn antimilitaristische propaganda. 1919 was hij weer in Duitsland en werd actief in de anarchosyndicalistische beweging, de Freie Arbeiter-Union Deutschlands FAUD samen met Rudolf Rocker, en hoofdredacteur van Der Syndikalist, het blad van de FAUD, van 1922-1933. In 1920 verbleef hij in Rusland als vertegenwoordiger van de FAUD op het tweede Comintern congres. Daarna was hij medeoprichter en secretaris van de IAA, de Internationale Arbeiders Associatie, de syndicalistische Internationale. In dit verband reisde hij naar Zuid-Amerika en Spanje.
Na de brand in de Rijksdag vluchtte hij uit Duitsland naar Frankrijk en in 1936 bevond hij zich in Barcelona voor de Arbeiders Olympiade toen de Spaanse Revolutie uitbrak. Tot het einde van de Burgeroorlog was hij buitenlandvertegenwoordiger van de CNT, de Spaanse anarchosyndicalistische vakbond. Na zijn vlucht uit Spanje werd hij in Frankrijk geïnterneerd. Vlak voor de komst van de Duitse troepen wist hij weer te ontsnappen en via Casablanca naar Mexico te ontkomen. Hij werkte in de jaren '60 als docent voor de ICFTU, de International Confederation of Free Trade Unions en in Latijns Amerika voor de ILO, de International Labour Organisation. Ook reisde hij als spreker en propagandist over de hele wereld. Zo sprak hij op het congres van de Cubaanse anarchosyndicalisten in 1949, waar hij na de Castro-revolutie weer terugkwam, bezocht de Kibbutz in Israel in 1951 en de landbouwcollectieven in Portugal in 1975. In 1966 vestigde hij zich weer in Duitsland in München waar hij in 1983 overleed.

Souchy was geen theoreticus maar een opmerkelijk propagandist en docent die vrijwel alle revoluties in de 20e eeuw meegemaakt heeft en over alle ook geschreven heeft waarbij hij steeds de positieve ontwikkelingen benadrukte.

> Revolutie & Burgeroorlog

Alexander Berkman

Alexander Berkman

Alexander Berkman (1870-1936) werd geboren in Vilnius in Litouwen en emigreerde op jonge leeftijd naar de Verenigde Staten. Onder invloed van de propagandist Johann Most werd hij actief in de anarchistische beweging. Hij ontmoette Emma Goldman, met wie hij zijn leven lang nauw bevriend bleef.

In 1892 pleegde hij een aanslag op fabrieksdirecteur Henry C. Frick, die een arbeidersopstand bloedig had laten neerslaan. De aanslag mislukte. Berkman werd veroordeeld en bracht veertien jaar in de gevangenis door.

Na zijn vrijlating schreef hij het aangrijpende PRISON MEMOIRS OF AN ANARCHIST, vertaald als Gevangenisherinneringen van een anarchist.

Met Emma Goldman publiceerde hij jarenlang het tijdschrift MOTHER EARTH. Voor de Amerikaanse regering waren Goldman en hij de verpersoonlijking van het 'rode kwaad'.

In 1919, op het hoogtepunt van de 'Red Scare', de heksenjacht in de Verenigde Staten op alles wat rood was, werden Goldman en Berkman gedeporteerd naar de Sovjet Unie. Berkman was aanvankelijk optimistisch gestemd over de Russische Revolutie, maar raakte steeds meer gedesillusioneerd. In 1921 wisten beiden naar Berlijn te ontkomen.

Tot aan zijn zelfgekozen dood in 1936, verbleef Berkman in Frankrijk.

> ABC van het anarchisme

Peter Kropotkin

Peter Kropotkin

Peter Kropotkin werd geboren in Moskou in het jaar 1842.
Van 1867 tot 1872 studeerde hij geologie, geografie, wiskunde en biologie in St. Petersburg. In 1872 maakte hij zijn eerste reis naar West-Europa en kwam in contact met de Internationale Arbeidersassociatie. Cruciaal was zijn ontmoeting met leden van de zogenaamde Jurafederatie.
Na zijn verblijf in Zwitserland keerde Kropotkin terug naar Rusland waar hij zich aansloot bij de radicale Tsjaikovsky-groepering, een geheime groep van jonge intellectuelen die zich bezighield met revolutionaire activiteiten. Het duurde echter niet lang of Kropotkin werd opgepakt en ervan beschuldigd tot een geheim genootschap te behoren en samen te zweren tegen de Tsaar (in 1874). Hij werd opgesloten in de beruchte Peter-Paulsvesting in St. Petersburg. Na twee jaar eenzame opsluiting belandde hij in een militair hospitaal, waaruit hij met behulp van vrienden op spectaculaire wijze wist te ontsnappen.
Hierna verbleef Kropotkin enkele jaren in Zwitserland, tot hij in 1881 op verzoek van de Russische regering het land werd uitgezet. Hij verhuisde naar Frankrijk waar hij het tijdschrift Le Révolté oprichtte en een begin maakte met het schrijven van anarchistische pamfletten en artikelen. In 1883 werd hij wederom gearresteerd en drie jaar lang gevangen gehouden in de gevangenis van Clairvaux. Na zijn vrijlating en uitzetting uit Frankrijk vertrok hij in 1886 met zijn vrouw en dochter naar Engeland, waar hij ruim dertig jaar verbleef.
Om in zijn levensonderhoud te voorzien schreef Kropotkin artikelen over geografische onderwerpen en boekbesprekingen voor wetenschappelijke tijdschriften. Het grootste gedeelte van zijn tijd besteedde hij echter aan het verder uitwerken van zijn anarchistische theorieën. Zijn onderzoekingen leidden hem tot het blootleggen van bepaalde libertaire tendenzen in de maatschappij die een indicatie vormden voor de toekomst. Gedurende zijn verblijf in Engeland schreef Kropotkin zijn belangrijkste theoretische bijdragen aan het anarchisme.
Het uitbreken van de Russische revolutie in 1917 markeerde de laatste levensfase van Kropotkin. Na meer dan veertig jaar ballingschap keerde Kropotkin op 75-jarige leeftijd terug naar Rusland. In juni 1917 arriveerde hij in St. Petersburg, verwelkomd door een grote massa aanhangers. Kerensky, die sinds juli 1917 minister-president was, bood Kropotkin een plaats aan in de voorlopige regering als minister van onderwijs, die hij echter niet accepteerde. Na het grijpen van de macht door de bolsjewieken in oktober 1917 raakte Kropotkin al snel teleurgesteld over de resultaten van de revolutie. Actief schrijvend aan een lijvig boek over ethiek overleed Kropotkin op 79-jarige leeftijd in 1921.

> De Verovering van het Brood

> Wederzijdse Hulp

Berkman

Figner

Kropotkin

Lubbe

Mercier

Souchy

Begin
Begin
Begin
Begin
Begin
Begin